CZĘŚĆ II

‘’ Przywołanie wspomnień – Kontekst historyczny działalności zakładu w Kamienniku ‘’

Po przejściu frontu na zachód zakład ruszył na nowo . W marcu 1945 wydzierżawił go Bolesław Schmidt .Historia zakładu jest bardzo bogata i związana z produkcją opakowań drewnianych .Po roku 1948 zakład został przejęty przez Powiatową Spółdzielnię , a następnie 21 . 01 . 1949 roku zakład został przejęty przez DMP w Poznaniu na ul. Chełmińskiego . W tym okresie nastąpiło rozszerzenie asortymentu . Oprócz opakowań produkowano stoły biurowe , ławki szkolne , suszarki kulisowe oraz stolarkę budowlaną .Decyzją Państwowej Rady Narodowej z dna 20 . 11 .1951 .roku wszedł on jak ,, zakład T3 F-KA  skrzyń w Kamienniku ” w skład zakładu przemysłu terenowego . Od momentu kiedy zapadły decyzje wybudowania w Poznaniu nowej fabryki akumulatorów zasadowych , powstał problem z wykonaniem korpusów baterii , gdyż zakładowa stolarnia w Poznaniu nie umiała sprostać zwiększającemu zapotrzebowaniu na korpusy drewniane .Potrzebny był kooperant , który sprostałby trudnym wymaganiom stawianym korpusom . Robiono wiele prób w celu pozyskania odpowiedniego kooperanta . Wielu odpadło , gdyż nie umieli oni utrzymać wyrobów w odpowiedniej klasie jakości jakiej wymagała elektrochemia . Pozostał jeden z , którym najlepiej układała się współpraca . Był to zakład w Kamienniku .Decyzją Państwowej Rady Narodowej z dna 20 . 11 .1951 .roku wszedł on jak ,, zakład T3 F-KA  skrzyń w Kamienniku ” w skład zakładu przemysłu terenowego z siedzibą w Czarnkowie , a następnie w 1972 roku w skład Centry Poznań   – filia Kamiennik . 

Dnia 5 . 02 . 2026 rok na moje zaproszenie odwiedził mnie Konrad Gapski – najstarszy były pracownik pamiętający początek działalności zakładu po II wojnie światowej .Poprosiłem pana Konrada Gapskiego aby swoimi słowami przybliżył mi historię działalności zakładu w Kamienniku . Dzięki temu , a także w oparciu swoich wspomnienień opisuję historię CENTRY , gdyż również w nim byłem zatrudniony w latach 1980 – 1986 .

Kondrad Gapski – Urodziłem się w 1939 roku , a pracę w tutejszym zakładzie rozpocząłem w 1956 roku mając szesnaście lat . Przed moim rozpoczęciem pracy został zlikwidowany trak , który przez lata tu funkcjonował . Jako dzieci często patrzyliśmy na jego pracę i bawiliśmy się nieopodal . Do domu wracaliśmy z ubraniami pokrytymi żywicznymi plamami . Tuż po moim zatrudnieniu następowały różne zmiany na zakładzie .

Postanowiono wybudować barak w , którym mieściły się biura dla kierownictwa – Kierownika , Majstra ,Magazyniera i pań pracujących w administracjii . W baraku mieściła się również świetlica i szatnia .Świetlica pełniła rolę stołówki i miejsce zebrań pracowników oraz organizacji różnych imprez . Najważniejszymi były zawody wielodyscyplinowe w różnorakich konkurencjach sportowych . Popularnymi imprezami tamtych czasów były różnego rodzaju zabawy zakładowe , a głównie zorganizowany w niej Sylwester .Imprezy te były organizowane przez prężnie działające związki zawodowe .

Podstawą konstrukcji nośnej baraku był szkielet z kantówek drewnianych postawionych na bloczkach betonowych .Szkielet na zewnątrz był obity deskami na zakładkę .  Od wewnątrz ściany były wykończone  płytą pilśniową ,która była pomalowana . Dach był wykonany dwuspadowo z desek pokrytych papą na lepiku . Z tyłu biurowca był barak z drewna służący jako magazyn różnorakiego sprzętu i części do maszyn , wkręty , gwoździe oraz wiele inych asortymentów potrzebnych związanych z produkcją i naprawą maszyn produkcyjnych .

W latach 1984 – 1985 został wybudowany z gazobetonu cegły budynek kuchni . Pomiędzy kuchnią , a świetlicą było przejście łączące obydwie części . Obiekt ten był skomunikowany ze świetlicą za pomocą wewnętrznego przejścia łączącego obie części. Od strony obecnej drogi 133 tuż obok biur została wybudowana portiernia .

Na przeciwko portierni i biur powstał barak popularnie zwany usługami . Usługi były miejscem, w którym powstawały różnorodne wyroby z drewna. Realizowano tam zlecenia dla macierzystego zakładu, a także świadczono pomoc stolarską pracownikom i lokalnej społeczności między innymi stolarkę budowlaną , stoły , krzesła itd . Początkowo pan Gapski zajmował się wyrobem skrzynek w środkowej hali sąsiadującej z kotłownią, a w kolejnym etapie pracował jako stolarz w sektorze usług .

  Środkowa hala tętniła życiem pracowało w niej sporo ludzi , którzy obsługiwali różnorodne maszyny do produkcji – pilarka , heblarka , frezarka , szlifierki do obróbki drewna , grubosciówka oraz obrzynarka dwustrona . W tej hali było także stanowisko szlifierza pił tarczowych .W  hali były wykonywane różne prace związane z produkcją .Zakres produkcji obejmował zróżnicowane modele skrzynek wraz z formatowaniem elementów pod ich wymiar . Miejsce to mieściło także montażownię – to właśnie tam odbywało się skręcanie skrzynek .

W kolejnym etapie stanowisko szlifierskie zostało zlokalizowane w nowym warsztacie, działającym przy usługach . Od lat siedemdziesiątych przy szlifierni od strony drogi 133 działał kiosk spożywczy, w którym zaopatrywali się pracownicy oraz mieszkańcy wsi powiązany z Gminą Spódzielnią z Drawska .Wraz z początkiem lat 90. ubiegłego stulecia kiosk przeszedł w ręce prywatne i działał do 2000 roku .

Przed powstaniem sektora usług w tej lokalizacji funkcjonował trak tartaczny, którego stały napęd stanowiła lokomobila . Urządzenie to stanowiło zintegrowany zespół kotła i silnika parowego, napędzający trak oraz pozostałe maszyny poprzez system kół pasowych.Na terenie zakładu lokomobila napędzała prądnicę, stanowiącą źródło zasilania dla maszyn pracujących w systemie prądu stałego. Maszyna ta stanowiła nieocenioną pomoc na terenach niezelektryfikowanych. Jej kocioł był przystosowany do spalania drewna, węgla i torfu. Poniżej działu usług, w lokalizacji dawnego traka i lokomobili, powstał nowy budynek mieszczący kotłownię oraz zaplecze sanitarne (łaźnię) dla załogi. Teren usług od kotłowni oddzielała ścieżka, stanowiąca bezpośrednie połączenie zakładu z domem kierownika. Początkowo mieszkał tam Edmund Tymek z rodziną , a po zakończeniu przez niego pracy zawodowej, budynek zajął jego następca – pan Andrzej Dolny wraz z bliskimi.

Należy zaznaczyć, że dzięki elektryfikacji zachodniej części Wielkopolski, w której leży Kamiennik, prace modernizacyjne w pierwszej połowie lat 50. postępowały bardzo intensywnie. Doprowadzenie linii energetycznych do wsi pozwoliło na stały rozwój zakładu. Wzniesiono wówczas dodatkowe hale, zwane potocznie przerzynalnią, montażownią oraz klejarnią, i wyposażono je w nowoczesny park maszynowy zasilany energią elektryczną.Wraz z rozwojem filii Centry w Kamienniku wzrastała liczba pracowników. Kadra składała się nie tylko z lokalnych mieszkańców, lecz także z osób dojeżdżających z sąsiednich miejscowości. Budowę kotłowni zrealizowano w latach 1958–1959. Przez kolejne dekady (lata 60., 70., 80. i 90. XX wieku) węgiel dostarczano transportem mieszanym. Najpierw trafiał on koleją do Drawskiego Młyna, który dysponował bocznicami przeładunkowymi. Tam pracownicy zakładu rozładowywali wagony ręcznie, a z czasem przy użyciu cyklopa. Ostatni etap transportu z bocznicy do zakładu odbywał się początkowo wozami konnymi, a później ciągnikami z przyczepami oraz samochodem ciężarowym marki Star.

CDN